Zakup nieruchomości wiąże się z licznymi formalnościami. Dopełnienie części z nich jest nie tylko konieczne z uwagi na prawo, ale i niezbędne dla twojego komfortu korzystania z przyszłego mieszkania czy domu. To m.in. sprawdzenie księgi wieczystej, a konkretnie działu III. To tam znajdziesz informację o prawach ciążących na nieruchomości, w tym o służebności mieszkaniowej. Czym ona jest i jakie obowiązki nakłada na właściciela? Czy można ją znieść i jak jej obowiązywanie wpływa na sprzedaż mieszkania?
Czym jest służebność mieszkania?
Służebność jest ograniczonym prawem rzeczowym. Jej ustanowienie wiąże się z przyznaniem praw do korzystania z nieruchomości osobie, która nie jest jej właścicielem, lub z ograniczeniem działań, jakich może podjąć się właściciel w stosunku do swojej nieruchomości. Przepisy wyróżniają trzy rodzaje służebności: osobistej, gruntowej i przesyłu. Służebność mieszkaniowa jest osobistą odmianą omawianego ograniczonego prawa rzeczowego, a to znaczy, że przysługuje osobie fizycznej.
Czym więc dokładnie jest służebność osobista mieszkania i na czym ona polega? Jest to uprawnienie osoby, która nie jest właścicielem nieruchomości do jej zamieszkiwania na określonych warunkach.
Prawa i obowiązki osoby z przyznaną służebnością osobistą mieszkania
Jeśli zostanie ci przyznana służebność mieszkania, wiedz, że zgodnie z kodeksem cywilnym masz prawo do zamieszkiwania tej części nieruchomości, która została określona w umowie, np. jeden pokój, jak i całe piętro. Możesz również korzystać z urządzeń i pomieszczeń wspólnych, jak piwnica czy strych, niezależnie, czy zostało to wskazane w umowie. Warunkiem jest to, że nie są one przypisane innej osobie lub wyodrębnionemu lokalowi.
Z kolei do obowiązków służebnika mieszkania, w zależności od charakteru służebności (odpłatnej czy nieodpłatnej), należy:

Jak ustanowić służebność mieszkania?
Do ustanowienia służebności osobistej mieszkania dochodzi na dwa różne sposoby.
Zachowanie szczególnej formy umowy jest o tyle ważne, że fakt ustanowienia służebności mieszkania musi zostać odnotowany w księdze wieczystej. Każda inna postać porozumienia stron – ustna i pisemna, ale nie notarialna – nie ma mocy sprawczej.
Ubiegasz się o przyznanie ci służebności mieszkania? A może posiadasz nieruchomość obciążoną takim prawem? Dopilnuj, aby w zawieranej przez ciebie umowie znalazły się informacje o:
Ile kosztuje ustanowienie służebności mieszkania?
Urzeczywistnienie służebności osobistej wiąże się z koniecznością sporządzenia aktu notarialnego i wpisania ustanowionego prawa do księgi wieczystej. Wysokość pierwszej z wymienionych opłat jest zależna od wartości służebności podanej przez właściciela nieruchomości i może wynieść:
Za wpis służebności do księgi wieczystej zapłacisz 200 zł. Poza wspomnianymi kwotami musisz doliczyć do wydatków także podatek VAT i koszty wypisów aktu notarialnego.
Czy służebność mieszkania jest odpłatna i jakie koszty ponosi uprawniony?
Wyróżnia się dwa rodzaje służebności osobistej mieszkania: bezpłatną i odpłatną. W przypadku pierwszej osoba uprawniona korzysta z lokalu bez wynagrodzenia na rzecz właściciela, jednak co do zasady ponosi koszty związane z jego użytkowaniem, takie jak opłaty za media. Gdy przyznane prawo rzeczowe ma charakter odpłatny, uprawniony zobowiązany również do zapłaty wynagrodzenia na rzecz właściciela.
Kiedy wygasa służebność mieszkania?
Służebność osobista mieszkania może zostać przyznana na czas określony, np. na 5 czy 10 lat, ale i dożywotnio. Co to oznacza? To, że ustanowione ograniczone prawo rzeczowe wygasa w momencie śmierci osoby uprawnionej do korzystania z obciążonej nieruchomości.
Co ważne – służebność mieszkania jest prawem niezbywalnym. To znaczy, że nie można go przekazać ani sprzedać innej osobie. Służebności nie można także odziedziczyć – po śmierci uprawnionego krewni nie mają prawa do użytkowania nieruchomości. Przysługuje ono tylko jednej, konkretnej osobie.
Jeśli uprawniony chce przyjąć do mieszkania współmałżonka lub dzieci małoletnie, to ma do tego prawo. Inne osoby może przyjąć tylko wtedy, gdy są przez niego utrzymywane albo potrzebne przy prowadzeniu gospodarstwa domowego. Dzieci przyjęte jako małoletnie mogą pozostać w mieszkaniu także po uzyskaniu pełnoletności.
Zniesienie służebności mieszkania
Do zniesienia służebności mieszkania może dojść na skutek:
Jak wynika z powyższego, zniesienie obciążenia służebnością nie jest łatwe. Najszybszym i najprostszym sposobem jest zrzeczenie się tego uprawnienia przez osobę, której ono przysługuje.
Dysponując oświadczeniem w ww. formie, bądź wyrokiem sądu, należy wystąpić z wnioskiem do sądu wieczystoksięgowego o wykreślenie służebności z działu III księgi wieczystej. Stosuje się w tym celu formularz urzędowy KW-WPIS (wynika to z tego, że wykreślenie jest także formą wpisu). Opłata sądowa od wniosku wynosi natomiast 100 zł.
Zamiana służebności mieszkania na rentę
Masz mieszkanie ze służebnością, a służebnik niewłaściwie korzysta z udostępnionych mu pomieszczeń? Jeśli swoim zachowaniem uniemożliwia mieszkańcom korzystanie z nieruchomości w należyty sposób, możesz żądać zamiany służebności na rentę. Jej wysokość ustalana jest przez sąd na podstawie tzw. wartości służebności.

Służebność mieszkania a sprzedaż i wynajem nieruchomości
Służebnik nie ma prawa ani sprzedać, ani wynajmować części, z której może korzystać na mocy przyznanej mu służebności osobistej. Inaczej wygląda to w przypadku właściciela nieruchomości.
Czy właściciel mieszkania obciążonego służebnością osobistą może je sprzedać? Nic nie stoi na przeszkodzie. Trzeba jednak wiedzieć, że nie zmienia to nic w kwestii istnienia ograniczonego prawa rzeczowego. Po sprzedaży mieszkania służebność nie wygasa, a osoba, która kupuje nieruchomość, jest zobowiązana do jej przestrzegania.
Jeśli więc decydujesz się na nabycie mieszkania, na którym ustanowiona jest służebność osobista, musisz przestrzegać postanowień umowy zawartej przez poprzedniego właściciela z obecnym służebnikiem. Stąd też sprzedaż takiej nieruchomości może być trudniejsza.

0 komentarzy