Darmowe mieszkania od miasta. Gdzie i na jakich zasadach mogę je otrzymać?

Osoby o niskich dochodach i w trudnej sytuacji życiowej mogą starać się o przydział darmowego mieszkania od miasta albo gminy. Niestety, aby dostać mieszkanie komunalne lub socjalne trzeba czekać co najmniej kilka lat. Wyjaśniamy, jakie warunki trzeba spełnić, aby dostać mieszkanie od gminy.

ZOBACZ | Nowe mieszkania na sprzedaż

Warszawa, Włochy, mazowieckie

Nowe mieszkanie Warszawa Włochy, ul. Wojciecha Opackiego

482 064 zł

Kraków, małopolskie

Nowe mieszkanie Kraków, ul. Mogilska

1 495 000 zł

Warszawa, Praga-Południe, mazowieckie

Nowe mieszkanie Warszawa Saska Kępa, ul. Angorska 13a/1

5 200 000 zł

Finansowe wsparcie budownictwa dla najuboższych – mieszkania socjalne i komunalne

Gminy mają obowiązek planowania i realizacji działań prowadzących do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych ich mieszkańców osiągających niskie dochody, jak też zapewnienie najmu socjalnego. Oznacza to, że można dostać darmowe mieszkania od miasta w formie lokalu komunalnego lub socjalnego. Określenie „darmowe mieszkanie” odnosi się wyłącznie do kwestii zakupu – lokator podpisuje z gminą umowę najmu i nie ma do niego prawa własności. Co więcej, ma obowiązek opłacać czynsz.

Mieszkania komunalne, jak i socjalne są przeznaczone dla osób o niskich dochodach i nieposiadających prawa własności do innych nieruchomości. Najem lokalu od gminy może mieć formę umowy najmu socjalnego – na czas oznaczony z najniższym możliwym czynszem albo najmu na czas nieoznaczony, z wyższym czynszem.

Mieszkania komunalne są przeznaczone dla osób o niskich dochodach, które nie są w stanie same zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych na rynku. Dzięki umowie na czas nieoznaczony, najemcy mają stabilną sytuację. Tego typu wsparcie udzielane jest m.in. osobom samotnym i starszym, opuszczającym dom dziecka w ramach programu usamodzielniania, rodzinom wielodzietnym, niepełnosprawnym lub borykającym się z przewlekłymi chorobami.

Z kolei mieszkania socjalne są przeznaczone dla osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji np. bezdomnych, osób po eksmisjach z bardzo niskimi dochodami. Mają one niższy standard niż komunalne, a najemcy płacą niemalże symboliczny czynsz. Zgodnie z ustawą o ochronie praw lokatorów maksymalna stawka nie może być wyższa niż połowa stawki najniższego czynszu w mieszkaniowym zasobie gminy.

Zasady i warunki otrzymania mieszkań komunalnych i socjalnych określa dana gmina.

Mieszkania komunalne – jak je otrzymać?

Podstawowe wymagania, by otrzymać mieszkanie komunalne, to:

• stałe zamieszkanie w obrębie danej gminy – wnioskodawca musi wykazać, że faktycznie mieszka na jej terenie,
• brak praw własności do nieruchomości,
• spełnienie kryteriów dochodowych.

Gmina w uchwale określa maksymalny miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego. Limit najczęściej wyrażony jest jako procent najniższej emerytury. 

Niektóre gminy stosują dodatkowe kryteria, np. przyznają punkty osobom zamieszkującym w przeludnionych lokalach.

Proces starania się o mieszkanie komunalne zaczyna się od pobrania wniosku w wydziale spraw lokalowych w urzędzie miasta lub gminy i zapoznania się z wymaganiami. Następnie należy skompletować wszystkie niezbędne załączniki potwierdzające spełnienie wymogów. Będą nimi m.in. zaświadczenia o zatrudnieniu i dochodach wszystkich członków gospodarstwa domowego, dokumenty potwierdzające sytuację rodzinną np. akty urodzenia i małżeństwa. Kompletny wniosek wraz z załącznikami składa się w urzędzie.

Urzędnicy dokładnie sprawdzają wszystkie informacje i po pozytywnym zaopiniowaniu wniosku wpisują przyszłego lokatora na listę oczekujących.

Czas oczekiwania na mieszkanie komunalne jest dość długi i w niektórych przypadkach może wynosić nawet 15 lat. Zależy to od wielu czynników. Najważniejsze z nich to: liczba dostępnych lokali, sytuacja finansowa wnioskodawcy i warunki mieszkaniowe, w jakich przebywa. Na szybsze przyznanie lokalu mogą liczyć osoby w szczególnie trudnej sytuacji np. niepełnosprawni i rodziny wielodzietne.

Czynsz w mieszkaniach komunalnych ustala gmina, ale jest on znacznie niższy niż na rynku komercyjnym. Stawki uzależnione są od: standardu mieszkania, lokalizacji i sytuacji materialnej najemcy. Oprócz czynszu lokatorzy płacą koszty eksploatacyjne mieszkania, czyli rachunki za zużycie prądu, wody i gazu, c.o. i za wywóz śmieci.

Co istotne, zdarza się, że gminy decydują się wystawić mieszkania komunalne na sprzedaż. W takiej sytuacji lokator, który w nim mieszka ma prawo pierwokupu. Aby skorzystać z tego prawa, najemca musi mieć podpisaną umowę najmu na czas nieokreślony i regularnie opłacać czynsz. Często dodatkowym warunkiem jest minimalny okresu najmu, wynoszący zwykle co najmniej 5 lub 10 lat.

Jak otrzymać mieszkanie socjalne?

O przyznanie lokalu socjalnego można ubiegać się na dwa sposoby.

Pierwszy z nich to wyrok sądu o eksmisji. Sąd, zanim wyda orzeczenie, ma obowiązek zbadać sytuację lokatora i orzec, czy ma on uprawnienie do zawarcia umowy najmu socjalnego, czy też nie. W pierwszym przypadku gmina jest zobowiązana znaleźć mu lokal socjalny, a do tego czasu lokator zajmuje dotychczasowe mieszkanie – oczywiście musi za nie płacić czynsz. W drugim przypadku komornik eksmituje taką osobę do noclegowni, schroniska lub innej placówki wskazanej przez gminę. Co ważne, ustawowo uprawnienia do mieszkania socjalnego przyznaje się m.in.:

• kobiecie w ciąży,
• małoletniemu,
• osobie niepełnosprawnej,
• obłożnie choremu,
• osobie ze statusem bezrobotnego.

Drugą opcją dostania takiego mieszkania od miasta jest złożenie wniosku do gminy. O mieszkanie socjalne mogą ubiegać się osoby:

• bezdomne lub dotknięte skrajnym ubóstwem,
• o dochodach niższych niż te wymagane przy wnioskowaniu o mieszkanie komunalne,
• nieposiadające prawa własności do nieruchomości,
• zamieszkałe w danej gminie.

Mieszkania socjalne to niewielkie lokale, często o niepełnym wyposażeniu. Zgodnie z przepisami minimalna powierzchnia w przeliczeniu na jedną osobę w gospodarstwie domowym jednoosobowym powinna wynosić 10 m kw. oraz 5 m kw. na osobę w większych gospodarstwach.

Umowa najmu lokalu socjalnego zawierana jest na czas oznaczony – zwykle jest to 2-5 lat. Po tym okresie najemca może ponownie wnioskować o kontynuacje najmu, jednak gmina, zanim ją przedłuży, ponownie weryfikuje sytuację dochodową najemcy i na tej podstawie podejmuje decyzję. Co ważne, przy przedłużaniu umów mogą obowiązywać inne limity dochodów niż przy jego przyznawaniu. Ponadto gmina może wypowiedzieć umowę najmu socjalnego bez okresu wypowiedzenia w przypadku, gdy lokator uzyskał prawo do innego lokalu, z którego może korzystać.